Bezirk Tłumacz

Powiat Tłumacz
Bezirk Tłumacz
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł stanisławowski

Siedziba

Tłumacz

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

8,6 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


30.948

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

28 (w tym 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Tłumacz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Tłumacz.

Historia

Bezirk Tłumacz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Tłumacz objął obszar o wielkości 8,6 mil², zamieszkany przez 30.948 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Niżniów i Tłumacz). Wszedł w skład cyrkułu stanisławowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów[2].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Tłumacz wszedł wtedy w skład nowych powiatów tłumackiego i buczackiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 19 czerwca 1867 gminę Horyhlady przeniesiono z powiatu buczackiego do powiatu tłumackiego[6].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Tłumacz w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Bortniki 3490 968 tłumacki
2 Bratyszów 3190 1070 tłumacki
3 Budzyn 807 373 tłumacki
4 Bukówna 2265 347 tłumacki
5 Delawa 1988 1005 tłumacki
6 Dolina 2385 958 tłumacki
7 Gruszka 3820 1260 tłumacki
8 Horyhlady 2725 1170 buczacki[7]
9 Hryniowce 2880 1063 tłumacki
10 Jezierzany 3535 1150 tłumacki
11 Kolińce 1955 897 tłumacki
12 Korolówka 1265 783 tłumacki
13 Koropiec z Przewoźcem 9300 2784 buczacki
14 Kutyska 3755 1259 tłumacki
15 Łokutki ze Słobódką 2335 401 tłumacki
16 Nadorożna 2190 654 tłumacki
17 Niżniów (m) z Antonówką 7925 3567 tłumacki
18 Nowosiółka 765 331 buczacki
19 Okniany 2170 1043 tłumacki
20 Olesza pod Tłumaczem 6000 885 tłumacki
21 Oleszów 1940 808 tłumacki
22 Ostra 2470 948 buczacki
23 Ostrynia 3510 789 tłumacki
24 Pałahicze z Jackówką 4115 1740 tłumacki
25 Przybyłów 1720 620 tłumacki
26 Pużniki 3200 825 tłumacki
27 Tłumacz (m) 3260 1975 tłumacki
28 Zalesie 1135 275 buczacki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
  7. ↑ 19 czerwca 1867 włączono do powiatu tłumackiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.